W skrócie: wynagrodzenie artysty należne przy odsprzedaży jego sztuki (tzw. droit de suite) nie podlega pod podatek VAT.
W artykule jest mowa o wynagrodzeniu dla artysty w przypadku, gdy jego dzieło sztuki znajdujące się w obrocie, zostanie zawodowe odsprzedane. To wynagrodzenie jest potocznie zwane droit de suite i dotyczy utworów plastycznych oraz fotograficznych.
Przykład:
Monika jest malarką. Namalowała obraz i sprzedała go handlarzowi sztuką za 10 000 zł. Po kilku latach handlarz sztuką sprzedał obraz za kwotę 50 000 zł. Monice przysługuje wynagrodzenie w wysokości 2 500 zł (5% od ceny). Od tego wynagrodzenia Monika nie płaci VAT.
Dlaczego artysta nie płaci VAT przy odsprzedaży sztuki?
Zgodnie z przepisami o VAT (podatku od towarów i usług), podatek płaci się wtedy, gdy ktoś sprzedaje towar albo świadczy usługę – czyli gdy istnieje jakaś wymiana między dwiema stronami: sprzedającym i kupującym. W takiej sytuacji sprzedawca dostaje zapłatę, która odpowiada wartości towaru lub usługi.
Natomiast w przypadku odsprzedaży dzieła sztuki sytuacja wygląda inaczej. Umowa sprzedaży zawierana jest tylko między sprzedawcą a kupującym. Artyście przysługuje prawo do wynagrodzenia, ale to prawo istnieje niezależnie od samej transakcji sprzedaży i nie sprawia, że artysta staje się jej stroną. To oznacza, że nie można powiedzieć, iż artysta w jakikolwiek sposób uczestniczy w transakcji odsprzedaży – nawet pośrednio.
W praktyce:
– Sprzedawca i kupujący ustalają między sobą cenę i warunki sprzedaży. Nie muszą niczego konsultować z artystą.
– Artysta nie ma zasadniczo możliwości, by zablokować sprzedaż swojego dzieła, jeśli się na nią nie zgadza, lub wpłynąć na cenę czy warunki transakcji.
– Artysta nie bierze udziału w negocjacjach ani w samej transakcji.
Dopiero po zakończeniu sprzedaży artysta nabywa prawo do otrzymania określonego procentu od ceny, którą zapłacił nabywca. Obowiązek wypłaty tego wynagrodzenia spoczywa na sprzedawcy.
To prawo do wynagrodzenia zostało stworzone przez prawodawcę unijnego i zostało przyjęte w polskiej ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 19). Nie wynika ono z żadnej umowy pomiędzy artystą a sprzedawcą. To oznacza, że nawet jeśli artysta dostaje pieniądze od sprzedawcy, to nie jest to zapłata w ramach wspólnej umowy handlowej, ale realizacja obowiązku nałożonego przez prawo.
Cel tego prawa jest jasno określony: chodzi o to, żeby artysta mógł mieć udział w sukcesie finansowym swoich dzieł. Gdy jego obrazy, rzeźby czy grafiki zyskują na wartości i są odsprzedawane drożej, artysta nie powinien być całkowicie wyłączony z tych zysków. Prawodawca chciał więc zagwarantować artystom prawo do udziału w korzyściach finansowych, jakie przynosi sprzedaż ich dzieł na rynku wtórnym.
Omawianą kwestię rozstrzygnął na korzyść artystów Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19.12.2018 r. sygn. C-51/18. Trybunał przesądził, że dodatkowe wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu.
Wynagrodzenie artysty z tytułu odsprzedaży sztuki
Ile wynosi wynagrodzenie artysty w razie odsprzedaży jego sztuki, czyli tzw. droit de suite? Jest ono regulowane przepisami i zależne od wartości ceny sprzedanego dzieła.
Artyście przysługuje prawo do wynagrodzenia stanowiącego sumę poniższych stawek:
1) 5% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale do równowartości 50 000 euro, oraz
2) 3% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 50 000,01 euro do równowartości 200 000 euro, oraz
3) 1% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 200 000,01 euro do równowartości 350 000 euro, oraz
4) 0,5% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 350 000,01 euro do równowartości 500 000 euro, oraz
5) 0,25% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale przekraczającym równowartość 500 000 euro
– jednak nie wyższego niż równowartość 12 500 euro.
Jednakże, wynagrodzenie nie przysługuje w przypadku ceny sprzedaży niższej niż równowartość 100 euro.
Co istotne, powyższe wynagrodzenie przysługuje również spadkobiercom artysty.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w podatkach na rynku sztuki, skontaktuj się ze mną:
p.terpilowski@ptkrp.pl / tel. 668 199 698
Zaobserwuj mnie na Instagramie: https://www.instagram.com/paleta_prawa/
Zapisz się na newsletter: https://sprawnie.substack.com/
Dodaj komentarz